آذربایجان غربی

افزایش مهاجرت‌ ناخواسته با تداوم بی‌ ثباتی‌ ها

  • سه شنبه, مرداد 23 1397
  • اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

نگین باقری: چرا ایرانیان مهاجرت می‌کنند؟ این سوالی است که قطعا پاسخش را می‌دانیم، اما دریغ از آنکه با دستان پر مانع از خروج برخی هموطنان شویم. آنچنان که طی مدت اخیر باز هم همهمه‌ای در میان مردم به راه افتاده و آنهایی که دستشان به دهنشان می‌رسد، درصددند که برای فرار از ناامنی‌ها و بی‌ثباتی‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و... به مهاجرت‌های ناخواسته تن دهند.

مساله‌ای که معمولا در دورهمی‌ها به میان می‌آید و عده‌ای هم که توان مهاجرت ندارند؛ تنها افسوس را به دل خود راه می‌دهند. شکور پورحسین شقلان، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس درباره تاثیر ناامنی‌های اجتماعی، اقتصادی و... بر افزایش مهاجرت‌های ناخواسته در گفت‌وگو با «آرمان» می‌گوید: زمانی افغانستانی‌ها به ایران سرازیر شدند، چراکه کشور ما بستر مناسبی برای آنها بود، اما اکنون وضعیت برعکس شده است و افغانستانی‌ها در حال خروج از ایران هستند، چون وضعیت کشور ما دیگر مناسب حال آنها نیست. بنابراین به کشورهای دیگری می‌روند که بستر مناسبی داشته باشند، کشورهایی که بستر را برای شغل، رشد اقتصادی، رفاه بیشتر و تعالی مهاجران آماده کرده‌اند. این مساله در مورد خروج ایرانیان از کشور هم صدق می‌کند، آنها به کشورهایی مهاجرت می‌کنند که زیرساخت‌ها فراهم باشد.

طی مدت اخیر شاهد هستیم که عده‌ای از مردم به ویژه قشر جوان درصددند که از کشور خارج شوند. قطعا این رویکرد تبعاتی با خود به همراه دارد، چرا که با تداوم این امر ایران نیروی انسانی و کارآمد خود را از دست خواهد داد. ارزیابی شما از وضعیت موجود چگونه است؟

مهاجرت فراگیر دلایل گوناگونی دارد. به جرأت می‌توان گفت عدم ثبات سیاسی، امنیتی، اقتصادی و... دلایل کلی مهاجرت هستند. وقتی کشوری در تمام ابعاد ثبات نداشته باشد، به طبع مردم آن مهاجرت می‌کنند. حتی اگر شرایط مهاجرت هم نداشته باشند، دوست دارند که روزگاری کشورشان را برای دستیابی به موقعیت بهتر ترک کنند. اکنون وضعیت کشور ما به گونه‌ای است که ممکن است بر روند مهاجرت تاثیرگذار باشد. آنچنان که سرمایه‌گذاران، متمولان و آنهایی که شرایط مالی خوبی دارند در اسپانیا، ترکیه و کشورهای دیگر خانه می‌خرند تا اگر خدایی نکرده در آینده اتفاقی افتاد، در کشور مقصد خود را به نوعی جا دهند. همانطور که گفتم عدم ثبات سیاسی، اجتماعی، نوسانات شدید ارزی و... در کشور ما موجب شده که پدیده مهاجرت خواهان پیدا کند. براساس گزارش های دولت سه میلیون و 600 و براساس گزارش های مرکز پژوهش‌های مجلس هفت میلیون نفر بیکار در ایران وجود دارد. این بیکاران به طبع سرخورده و مایوس شده‌اند. آنچنان که عده‌ای از آنها برای کار و زندگی بهتر مجبورند مهاجرت کنند. جای تاسف دارد که گاهی ما برخی مسائل را می‌شنویم، مسائلی که به نوعی از یک طرف تنفرآمیز و از طرف دیگر بسیار ناراحت‌کننده است. اینکه عده‌ای وقتی وضعیت مملکت خوب نیست، سرمایه‌ای جمع کرده تا سریع فرار کنند.

در گذشته مهاجرت افراد تحت عنوان فرار مغزها مطرح بود، یعنی افراد متخصص و تحصیلکرده برای یافتن شغل و تحصیلات بهتر مهاجرت می‌کردند یا افرادی که واقعا ایده‌هایی داشتند و نمی‌توانستند در کشورهای جهان سوم تفکرات خود را اجرا کنند؛ راهی کشورهای پیشرفته می‌شدند، اما هنوز بستر برای این قشر فراهم نیست و همچنان در مهاجرت نخبگان جزو رنکینگ‌های اول جهان هستیم...

بله همین طور است. نخبگان نیازمند بستر خوب برای شکوفایی هستند، چرا که در ایران فرصت‌ها کم است و آنها در آینده نمی‌توانند به اهداف خود برسند. در نتیجه مجبور می‌شوند به کشورهای دیگر که فرصت بهتری در اختیارشان قرار می‌دهند، مهاجرت کنند. در واقع یکی از آسیب‌ها در کشورمان فرار مغزها هستند که حتی زمانی بر مبنای محاسبات قیمت نخبگانی که از ایران رفتند، به اندازه قیمت نفتی بود که ما فروخته بودیم. بالاخره کشور را همین نخبگان و متخصصان می‌سازند. وقتی آنها از کشور خارج شوند، قطعا به زیان کشور تمام خواهد شد. وقتی در کشور امنیت سرمایه‌گذاری نباشد، نه سرمایه‌گذاران داخلی در کشور سرمایه‌گذاری می‌کنند و نه سرمایه‌گذاران خارجی تمایلی به سرمایه‌گذاری در ایران دارند. این در حالی است که زیربنای توسعه سرمایه‌های‌گذاری‌های داخلی و خارجی است. بنابراین عدم امنیت سرمایه‌گذاری آثار مخربی برای هر کشوری دارد. اگر نخبگان جامعه اعم از علمی و فنی و به نوعی مالی از هر کشوری خارج شوند، تبعاتی را با خود به همراه دارد. این مساله در همه جای دنیا صدق می‌کند. هر چقدر کشوری توسعه‌یافته‌تر باشد، مردم از کشورهای کمتر توسعه‌یافته به آن مهاجرت می‌کنند، چون فرصت‌های بیشتری اعم از کار و زندگی به مهاجران می‌دهد.

برنامه‌ «همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور» در مرکز تعاملات بین‌المللی علم و فناوری معاونت علمی‌وفناوری ریاست‌جمهوری تدوین شده است. آیا به نظر شما چنین برنامه‌هایی موجب می‌شود که نخبگان به کشور بازگردند؟

این برنامه شاید بتواند به بازگشت متخصصان کمک کند. البته باید در قالب یک برنامه جامع حدودش مشخص باشد. بنده اعتقاد دارم باید مقداری سیاست خارجه‌مان را درست کنیم. سیاست خارجه پاشنه آشیل وضعیت کشور ماست. درست است که در داخل با سوء‌مدیریت رو‌به‌رو هستیم، اما اگر سیاست خارجی به نوعی درست باشد و ما با دنیا ارتباط خوبی داشته باشیم، وضعیت بهتر خواهد بود، چون عده‌ای مشکلات داخلی را به گردن سیاست خارجی و دشمنان می‌اندازند. بنابراین اگر بتوانیم سیاست خارجی را درست و با کشورها دوستی کنیم؛ آن‌گاه است که می‌توانیم از ظرفیت‌ها استفاده و نارسایی‌ها را برطرف کنیم. از سوی دیگر، نخبه ایرانی که از دانشگاه‌های معتبر دنیا فارغ التحصیل می‌شود به ایران برنمی‌گردد، چون فرصت‌های بهتری برای زندگی و شغل دارند. بسیاری از آقازاده‌ها اکنون در کشورهای انگلیس، آمریکا و... هستند و اخیرا هم منتشر شده مقدار سرمایه‌هایشان 148 هزار میلیارد تومان است. بنابراین آنها برنمی‌گردند، مگر اینکه بسترها در کشور برای بازگرداندن آنها فراهم شود.

همگی می‌دانیم که فراهم کردن زیرساخت‌ها یکی از عوامل بازگشت نخبگان است. از منظر شما باید برای رسیدن به این مهم چه تدابیری را اتخاذ کرد؟

حمایت از نخبگان باید همه‌جانبه باشد. اگر ما بتوانیم آفت‌های موجود در کشور را بشناسیم، راهکار ارائه دهیم و تمام ابعاد سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، ایدئولوژی و... را به کار ببندیم، نخبگان باز خواهند گشت. البته برگرداندن آنها به کشور در مرحله دوم است. ما باید در ابتدا نگاه‌مان را عوض کنیم، یعنی باید محدودیت‌ها را کنار بگذاریم و خودمان را به کشورهای توسعه‌یافته نزدیک کنیم. وقتی در اقتصاد، فرهنگ، سیاست، معهدات بین‌المللی و... رشد کنیم؛ مطمئن باشید که متخصصان با پای خودشان به کشور برخواهند گشت. برای مثال زمانی افغانستانی‌ها به ایران سرازیر شدند، چراکه کشور ما بستر مناسبی برای آنها بود، اما اکنون وضعیت برعکس شده است و افغانستانی‌ها در حال خروج از ایران هستند، چون وضعیت کشور ما دیگر مناسب حال آنها نیست. بنابراین به کشورهای دیگری می‌روند که بستر مناسبی داشته باشند، کشورهایی که بستر را برای شغل، رشد اقتصادی، رفاه بیشتر و تعالی مهاجران آماده کرده‌اند. این مساله در مورد خروج ایرانیان از کشور هم صدق می‌کند، آنها به کشورهایی مهاجرت می‌کنند که زیرساخت‌ها فراهم باشد. بنابراین اگر کشور تدبیر به خرج دهد، مطمئنا متخصصان باز خواهند گشت.

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
منتشرشده در گزارش

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.