آذربایجان غربی

سیاست های اقتصادی نادرست؛ مانع اصلی توسعه اشتغال

  • دوشنبه, دی 04 1396
  • اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

هوشنگ عطاپور: جناب آقای دکتر روحانی در سخنرانی اخیر خود ضمن استقبال از نقد لایحه بودجه 1397، بر "استفاده از منابع حاصل از افزایش قیمت ها، در جهت ایجاد اشتغال تاکید داشتند".

بدون شک توسعه اشتغال در کشوری که اصلی ترین مساله اش بیکاری، به ویژه جوانان تحصیل کرده است، امری است ضروری و مهم! زیرا اشتغال صرفاً یک مساله اقتصادی نبوده و مهمترین عامل ثبات و یا بی ثباتی اجتماعی نیز می باشد که بهبود آن سایر بخش های جامعه را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.

اما بررسی کلی لایحه بودجه 1397 نشان می دهد که رویکرد جدی و عملی برای ایجاد اشتغال در آن به چشم نمی خورد. دکتر روحانی نقد جدی به سیاست های اشتغال زایی دولت های گذشته داشتند که آن سیاست ها بر ارائه تسهیلات بانکی عموماً به بنگاه های زودبازده و افراد جویای کار متمرکز بود.

این نقد درستی است و ما در عمل شاهد بودیم که این تسهیلات نه تنها در محل های تعیین شده، مورد استفاده قرار نگرفتند؛ بلکه در صورت استفاده در طرح های تعیین شده هم، به دلیل وجود موانع ذاتی اشتغال در کشور، در نهایت شاهد شکل گیری «بیکاران بدهکار» در حوزه اقتصادی شدیم.

بنده اجمالاً می خواهم به همین «موانع ذاتی توسعه اشتغال» اشاره ای بکنم؛ به این امید که در جریان بررسی لایحه بودجه مورد توجه قرار بگیرد:

نبود بهره وری

واقعیت آن است که بهره وری در بخش های تولید و خدمات کشور، فوق العاده پایین است. در حالی که بسیاری از کشور های در حال توسعه، مانند مالزی از محل بهبود بهره وری توانسته اند تولید ناخالص داخلی خود را ارتقا دهند؛ میزان بهره وری در کشور ما فوق العاده پایین است. امروز هم صنعت و هم دستگاه های اجرایی با تورم نیروی انسانی بالایی روبرو هستند که باعث می شود، در نهایت «قیمت تمام شده کالا و خدمات» بسیار بالاتر از نمونه و مشابه های خارجی باشد و در کنار نازل بودن کیفیت کالا و خدمات، این بخش ها نمی توانند در بازارهای داخلی و خارجی، سهم عمده ای از بازار، برای خود دست و پا بکنند و نهایتاً مصرف کنندگان داخلی ترجیح می دهند علیرغم میل باطنی، از کالا و خدمات خارجی استفاده بکنند؛ و همه این ها موجب می شوند دولت با بودجه متورم در دستگاه های اجرایی و نهادهای وابسته به آن روبرو شود که 80 درصد آن بودجه هم، هزینه پرسنلی است و مابقی هم مصارف جاری دستگاه های اجرایی است!

پایین بودن کیفیت و استاندارد

علیرغم وجود نهادهای عریض و طویل نظارتی و استاندارد در حوزه نهادهای متولی، در نهایت آن چه ما تولید و یا ارائه خدمت می کنیم، از «مزیت رقابتی» پایینی در سطح بازار داخلی و جهانی برخوردار هستند. حتی تولید کننده داخلی که باید نگاه به بازار مصرف داخلی داشته باشد، می بایست به بهبود کیفیت کالای خود برای جلب رضایت مشتری تلاش بکند؛ ولی نبود فضای رقابتی به بهانه حمایت از تولید داخلی، باعث شده است در بازار بی رقیب داخلی تولید کننده داخلی به خود زحمت افزایش کیفیت کالا و خدمات ندهد. نتیجه عادت به چنین فضای غیررقابتی در کشور، پسرفت صنایع و بازار داخلی به نفع تولید کنندگان خارجی است.

بالا بودن عوارض و هزینه های تحمیلی دولت به کار آفرینان

هنوز هم در کشور ما و سیاست های اقتصادی جاری، به تولید کننده و ارائه دهنده خدمات – به ویژه بخش غیردولتی- به چشم رقیب، فرد مرفه، زیاده خواه و ناتنی نگاه می شود و جالب آن که قوانین و مقررات موجود، اغلب بر ضد تولید و اشتغال و خدمات هستند. از این نمونه ها، آن قدر زیاد هستند که اگر بشماریم مثنوی هفتاد من کاغذ می شود و به نظر نگارنده، مهمترین مانع توسعه و ایجاد اشتغال در همین بخش است؛ یعنی قوانین، مقررات، بوروکراسی حاکم بر شروع یک کسب و کار (تولید یا خدمات) آن قدر آزارنده، وقت تلف کن و هزینه بر است که خیلی ها را که توان ایجاد کسب و کار را دارند، از شروع یک پروژه تولیدی و خدماتی منصرف و در نهایت به سمت سپرده گذاری در بانک ها و یا انتقال سرمایه به خارج از کشور تشویق می کند.

بررسی کلی فرایند راه اندازی کسب و کار در کشور آشکار می سازد که برای ایجاد کسب و کار، کارآفرین باید ابتدا هزینه های زیادی را متقبل گردد؛ ماه ها و سال ها از پله های دستگاه های استعلامی متعدد بالا و پایین رفت و بعد اگر موفق شدی، تازه پای نهادهای نظارتی باز می شود که برای کالاهایی که هنوز تولید نکرده، باید انواع هزینه های مختلف را بپردازد.

یک مورد جالب که بنده خودم در جلسه ارائه مجوز اولیه اش حاضر بودم، مشاهده کردم که برای راه اندازی یک مرکز گردشگری بوم گردی، سرمایه گذار، باید 48 فرایند مختلف اداری را حداقل ظرف 3 سال طی بکند تا پروانه صادر شود. آیا در این سه سال همه امور ثابت هستند تا سرمایه گذار با اطمینان به دنبال پیگیری پروژه باشد؟ تازه بسیاری از کارآفرینان وقتی همه فعالیت ها را انجام داده و به مرحله افتتاح می رسند دیگر هیچ نوع نقدینگی برای خرید تجهیزات باقی نمی ماند و بانک ها هم با بهره بالایی وام می دهند که اصلاً به نفع تولید نیست.

حالا بحث رقابت نهادهای اقتصادی شبه دولتی و خصولتی که بدون انجام تشریفات مناقصه و ... به راحتی پروژه های دولتی را به پیمان می گیرند و قوانین و مقررات جاری این امکان را برای آنها فراهم ساخته بماند برای فرصت دیگر.

جالب آن که ما به جای حمایت از تولید کنندگان و کارآفرینان آنها را با هزینه های مالیاتی ورشکست می کنیم. به جای معافیت چندین ساله کارآفرینان جوان، نه تنها از آنها مالیات گرفته می شود، بلکه انرژی (برق، گاز و آب) به بهای سنگین تجاری به آنها فروخته می شود و در عمل کسب و کارهای کوچک به علت عوارض های مختلف شهرداری، هزینه های استعلامات و ... افتتاح نشده ورشکست می شوند.

پیشنهاد

واقعیت آن است که ایجاد اشتغال، مستلزم داشتن سیاست اقتصادی درست است. برای ایجاد اشتغال باید بسترهایی را دولت آماده بکند تا صاحبان دانش و تجربه و امکانات با صرف وقت کم، بوروکراسی تسهیل شده و حفظ منابع مالی اولیه خود، بتوانند کسب و کار خود را راه بیاندازند و دولت هم برای یک دوره مشخص از صاحبان کسب و کار حمایت قانونی بکند نه این که با تصویب انواع عوارض، بالا بردن قیمت انرژی و مالیات آنها را ورشکسته بکند.

روی سخنم با تیم اقتصادی دولت است. امروز کارآفرینان از شما تسهیلات مالی نمی خواهند. چون تسهیلات مالی با بهره ای داده خواهد شد که عملاً بانک ها را مالک سرمایه آنها خواهد كرد. هم اكنون بسیاری کارخانه نیمه تمام و یا ورشکسته در کشور داریم که به تمکلک بانک ها در آمده و منابع ملی بلااستفاده مانده اند. کارآفرینان تسهیل قوانین و مقررات و مساعدت های تعرفه ای و حذف عوارض مختلف و تسهیلات بیمه ای و مالیاتی را از شما می خواهند.

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)
منتشرشده در یادداشت

1 نظر

  • پیوند نظر حسن بالاگر چهارشنبه, 06 دی 1396 ساعت 11:42 ارسال شده توسط حسن بالاگر

    درود بر فرهیخته گرامی جناب دکتر هوشنگ عطاپور از افتخارات علمی ،فرهنگی
    آذربایجان وارسباران

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

محبوب ترین ها